Eski Ankara Evleri / Hacı İbrahim MUTLU

Eski Ankara evlerinin temel özellikleri hakkında bilgi verebilir misiniz?
Günümüze kadar ulaşmış eski Ankara evleri genellikle iki ya da üç katlı kâgir yapılardır. Ankara evlerinde sokak ile giriş kapısı arasında avlu bulunur. Taş temel üzerine inşa edilen evlerin alt katlarında ambar, mutfak ve diğer kullanım alanları vardır.

Ankara evlerinde yapı malzemesi olarak başlıca hangi malzemeler kullanılmış?
Eski Ankara evlerinin yapımı sırasında zengin kişilerin evlerinin giriş katları taştan, duvarları tuğladan, tavanları ise ahşap kirişlemeli olarak yapılmış. Diğerlerinde kerpiç ve imkâna göre farklı malzemeler kullanılmış. Eski Ankara evlerinin yapı malzemelerinden olan ağaç, yapının çoğu yerinde süsleme amaçlı da kullanılmıştır. Tavanlarda ahşap malzemelerle yapılan süslemeler eski Ankara evlerini güzelleştiren en önemli etkenlerden biridir.

Ankara evlerinde standart bir yapı tarzı var mı?
Eski Ankara evlerinin konumu itibariyle yapıldığı arazi düzgün bir arazi değildir, bu yüzden zemin katlarda araziye uyum sağlanmıştır. Üst katlarda ise evlerin hem arazi hem de diğer yapılarla uyumunu sağlamak için cumbalara yer verilmiştir.

Eski Ankara evlerinin mevsim şartlarına uyumu hakkında bilgiler var mı?
Ankara’nın karasal ve kışları soğuk geçen iklim özelliği de evlerin biçimlenmesinde önemli rol oynamıştır. Basık tavanlı, kalın duvarlı, küçük pencereli alt katlar genellikle kışın; ince duvarlı, havadar üst katlar ise yazın kullanılmıştır.

Evlerin belirli bir plan özelliği var mı?
Evlere girişin, avlu veya bahçeden sağlandığı görülüyor. Alt katlardan üst katlara geçişte ahşap merdivenler kullanılıyor. Bütün Türk evlerinde olduğu gibi Ankara evlerinin de belirgin özelliği sofaya açılan odalardır. İçinde yaşayanların her türlü ihtiyacını karşılayacak şekilde düzenlenen bu odalar, ev içinde ev gibidir. Duvarlarda gömme dolaplar, yüklük ve banyolar, pencere önlerinde hem yatma hem de oturma imkânı sağlayan sedirlerle oda içinde fazlalıklar kaldırılmış, rahat ve huzur dolu bir ortam oluşturulmuştur.
Eski Ankara evlerinin planını arazi yapısı yanısıra cumba ve sofa belirler.

Ankara evleri çoğunlukla iç sofalı ve daha klasik bir üslupta yapılmıştır diyebilir miyiz?
Evet, öyle de denilebilir. Ankara evlerinde dış kapıdan girilince önce “hayat” gelirdi. Köylüler bu alan “avlu” derlerdi. Üstü örtmeli ise “hayat” denirdi. Sonra divanhane (sofra) gelir, o yoksa doğrudan odaya gelinirdi. Gerede’de, bizim yaşadığımız evlerde de bu temel özellikler hemen hemen aynı idi ve yıllar boyunca temel kullanım alanları açısından pek az değişmiştir. Odaların birbirine bitişik olmasından çok, sofanın uzantılarına açılması plan şemalarının en özgün özelliği. Daha sonraki dönemlerde orta sofalı tip görülmeye başlamış.

Hacı İbrahim MUTLU
1965 yılında Bolu Gerede’de dünyaya geldi. İlk ve orta öğrenimimi Gerede’de yaptı. Mesleki alandaki çalışmalarına öğrencilik yıllarında, yöre evleri yapımında ustalığı ile tanınan babası Recep Usta’nın yanında başladı. Çok sayıda ahşap ve taş binanın yapımında babası ile birlikte çalıştı. 1986 yılında Ankara’da Yapı Sanat Okulu İnşaat Bölümünü bitirdi. 1990 yılından bugüne yurdumuzun çeşitli bölgelerinde çeşitli şirketlerde çok sayıda futbol sahası, spor salonu, yüzme havuzu, konut ve işyeri inşaatı projelerinde görev aldı ve başarıyla tamamladı. Son yıllarda Hacı Bayram Camii ve çevresini yenileme projesi kapsamında çok sayıda tarihi yapıyı yenileme işini başarıyla bitirdi. Bu çerçevede yine aynı bölgede yapılan çalışmalara katkısı devam etmektedir.