Gönül Dergisi | Kültür ve Medeniyet Dergisi Gönül Dergisi
Çocukların doğumla birlikte kendilerini güvende ve huzurlu hissetmeleri çok önemlidir. En yakındaki kişiler olan anne-baba bu güveni sağlamada birincil derecede rol oynar. Erken çocukluk yılları kişiliğin temelinin atıldığı yıllardır. Son yıllarda yapılan araştırmalar sadece annenin değil babanın da birincil derecede çocuğun bakımında etkin rol almasının, çocukların sosyal ve duygusal gelişiminde etkili olduğunu göstermektedir. Anneler çocuklarıyla birlikte iken, koruma içgüdüsüyle çevrelerini keşfetme davranışlarına pek izin vermezler. Buna karşılık babalar çocuklarıyla birlikteyken onların çevreyle ilgili keşifler yapmalarına annelere göre daha çok izin verirler.
Çocuklar babalarıyla birlikte vakit geçirdiklerinde duyguları tanımlama, diğer insanların duygularını anlama gibi sözlü iletişim becerilerinde farklı deneyimler yaşamaktadır. Etkin babalık yapan babaların çocukları, arkadaş ilişkilerinde daha az sorun yaşamakta, kolay arkadaş edinmekte, sosyal becerileri daha çabuk öğrenmekte ve kullanmaktadırlar.
Babalar çocukların hayatında önemli bir yere sahiptir. Kendi babanızı hatırladığınızda birçok açıdan babanızın, hayatınızda önemli bir yere sahip olduğunu anlayabilirsiniz. Çocuklar özellikle erken çocukluk döneminde babalarının kendilerini izlemelerinden, fikir vermelerinden, yeni şeyler öğretmelerinden, onlarla oynamaktan, kısacası babalarıyla birlikte olmaktan son derece keyif alırlar. Ayrıca bu dönemde babalarıyla birlikte olan çocuklar gelişimleri için gerekli olan birçok bilgiyi, beceriyi ve duygusal desteği elde ederler.
Babalarıyla yakın ilişkisi olan çocukların zihinsel becerilerinde artışlar görülmektedir. Araştırmalar, babalarıyla yakın ilişki içinde olan, onlarla zihinsel beceri isteyen oyunlar oynayan çocukların -dil gelişimi ve problem çözme testlerinde- babalarıyla ilişkileri olmayan, oyunlar oynamayan çocuklara göre daha yüksek puanlar aldığını göstermektedir. Erken çocukluk döneminde babaların çocuklarıyla etkin şekilde ilgilenmesi, çocukların okula uyumunu ve okul başarısını olumlu etkilemektedir. Çocukların babalarıyla kurdukları ilişki şekli anneleriyle kurdukları ilişkiden farklıdır. Babalarıyla birlikte iken farklı uyaranlar almaları, zihinsel becerilerine ve duygu dünyalarına katkı sunmaktadır.
Babalarıyla, erken dönemde yakın ve iyi ilişkiler geliştiren çocukların kendilerine güvenli, etraflarında olan bitenleri araştıran, sorgulayan ve büyüdükçe daha iyi sosyal ilişkiler kuran çocuklar olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, erken çocukluk döneminde babasıyla yakın ve sağlıklı ilişkileri olan çocukların yalan söyleme, onaylanmayan davranışlarda bulunma ve depresyon yaşama ihtimalinin diğer çocuklara göre daha az olduğu belirtilmektedir. Çocuklar oyun oynarken, babalarının onları izlemelerinden ve oyunlarıyla ilgili babalarıyla konuşmaktan büyük keyif alırlar.
Çocuğun Kişiliğinde Babanın Rol Model Etkisi
Birçok davranış ve alışkanlığımıza baktığımızda babamızı ve annemizi taklit ettiğimizi görürüz. Sorunlara yaklaşım şeklimizde, erkeklerle ve kadınlarla ilgili inançlarımızda, temizlik ve yeme alışkanlıklarımızda anne babamızdan gördüğümüz ve aldığımız örnekler bulunur. Sizin çocuklarınız da onlarla ve diğer insanlarla ilişkilerinizde sizin davranışlarınızı gözlemleyip örnek alacaklar ve sizi taklit etmeye başlayacaklar. Bu nedenle etkin, sağlıklı bir babalık yapmak istiyorsanız model olma rolünüz olduğunu unutmayın.
Babalar, kız çocukları için de önemli bir rol modeldir. Kız çocukları babalarıyla kurdukları ilişki yoluyla karşı cinsin özelliklerini kavrama fırsatı bulurlar. Babasıyla iyi ilişkiler içinde olan bir kız çocuğunun özsaygısı ve özgüveni artar. Babasıyla kurduğu kaliteli ve sağlıklı ilişki, kız çocuklarının ileriki yaşantılarında erkeklerle kuracağı ilişkide yol gösterecek ve kendine güvenli, ne istediğini bilen, doğru ile yanlışı birbirinden ayırabilen bir kişilik geliştirmesine katkı sağlayacaktır. Babanın, erkek çocuğu için vazgeçilemez ve yeri doldurulamaz bir rol model olduğu tartışma götürmez bir gerçek. Erkek çocuklarının babalarıyla kurduğu ilişkinin sağlıklı olması, erkek rol modelini yaşaması anlamına gelir. Bu model, karşı cinsle kuracağı ilişkiden, sorun çözme ve duygularını göstermeye kadar birçok alanda sağlıklı örnekler sunacaktır.
Babaların, eşiyle ve çocuklarıyla ilişkilerinde temsil ettiği rol modelin sağlıklı olması gerekir. Babanın sağlıklı rol model olabilmesi için çocuklarıyla ve eşleriyle özel ve kaliteli zaman geçirmesi gerekir. Özel ve kaliteli zaman geçirmek için tüm katılımcıların istekli olmaları, birbirlerine güvenmeleri ve birbirleriyle olmaktan keyif almaları gerekir. İletişim uzmanları, bir babanın çocuğu için yapabileceği en iyi şeyin annesiyle sağlıklı bir ilişki kurması olduğunu belirtmektedir. Baba ve anne arasındaki ilişkinin güven ve saygı dolu olması, çocukların kendilerini güvenli ve değerli hissetmelerini sağlayacaktır.
Çocuklar, anne babalarının arasındaki ilişkiye bakarak bir ilişki modellemesi yapar. Bu modellemeye çok küçük yaşlardan itibaren başladıklarını, oynadıkları oyunlarda görebilirsiniz. Kısacası anne baba arasındaki ilişkinin kaliteli olması ve çocukların duygusal ihtiyaçlarının karşılanması için sağlıklı bir aile ortamının sağlanması gerekir. Babaların, ayrı olsalar bile eşleriyle (çocuklarının annesiyle) saygı dolu bir ilişki içinde olmaları, çocukların sağlıklı gelişimi için son derece önemlidir.
Babaların çocuklarını yakından tanımada ve yeteneklerini keşfetmede oyunun önemli bir katkısı vardır. Babalar çocuklarıyla oyun oynadıklarında birçok etkileşim olmaktadır. Bu etkileşim sayesinde çocuklar duygularını ve davranışlarını kontrol etmeyi, duruma uygun davranmayı, kurallara uymayı, işbirliği yapmayı öğrenmektedir. Babasıyla oyun oynayan çocuk kendisini özel ve değerli hissetmekte; duygusal, sosyal, bedensel ve zihinsel yönden ilerleme sağlamaktadır.
Babalar çocuklarını yetiştirirken üç şekilde çocukların gelişimine katılırlar. Doğrudan Temas: Çocuğun elinden tutup açık havada gezmeye çıkmak, çocuk parkına gitmek, çocukla konuşmak, masal anlatmak ve oynamak doğrudan temas kapsamına girmektedir. Ulaşılabilir Olma: Babanın varlığı, var olması yeterli değildir. Çocuk ihtiyaç duyduğu anda fiziksel ve psikolojik olarak babaya ulaşabilmeli ve destek alabilmelidir. Babalarına ulaşabilen ve onlardan destek alan çocuklar, güçlü biri tarafından korunduklarını ve güvende olduklarını hisseder, mutluluk duyarlar. Sorumluluk: Çocuğun iyi bir eğitim almasını sağlamak, doktora götürmek, arkadaşlarıyla buluşmasını organize etmek, sosyal etkinliklere katılmasına izin vermek, çocuk için yapılacakları hatırlayıp planlamak sorumluluğun gereğidir. Çocuk eğitiminde ve disiplininde anneye yardımcı olmak da babanın sorumluluk alanına girmektedir.
Babanın katılımını sağlayan; motivasyon, özgüven, toplumsal destek ve kurumsal uygulamalar olmak üzere dört faktör vardır. Bu faktörler birbiriyle bağlantılıdır ve birbirini etkiler. Ayrıca, erkeklerin babalığa nasıl uyum gösterdikleriyle çok yakından ilişkili bazı psikolojik faktörler de vardır. Bunların ilki, erkeğin kendi çocukluğundaki ilişkileri nasıl hatırladığıdır. Hatırladığı şeyler, baba olarak duyarlılığıyla doğrudan ilişkilidir. Babalık rolü, birçok sorumluluğun ve becerinin birlikte götürülmesi gereken bir roldür. Duygusal tatmini ise dünyada hiçbir şeyle kıyaslanamayacak kadar büyüktür. Babalar, çocuklarının gülümsemelerini, özgüvenlerini ve mutluluklarını gördükleri zaman bütün zorlukları ve yorgunlukları unutacaklardır.
