Zamanı Avlamak / Ali Yücel

Zaman yönetiminin ne olduğundan ve zamanın öneminden bahseder misiniz?
Zaman öyle bir hazinedir ki yerine konması, geri döndürülmesi, yenilenmesi, depolanması, satın alınması mümkün değildir. Bununla birlikte zaman tüm insanlığın ortak paydası ve hepimizin eline aslında yeteri kadar verilmiş olan bir araçtır. Burada yeteri kadarın üzerinde durmak gerekiyor, çünkü zaman planlanıp disipline edildiğinde bizi hedeflerimize ulaştırabilir. Nitekim Konfüçyüs, zamanı paraya benzeterek lüzumsuz yere sarf edilmedikçe daima yetebileceğini söyler.
Zamanın önemine binaen anlatılan meşhur bir aktarım vardır;
Bir yılın değerini anlayabilmek için sınıfta kalan bir öğrenciye sorun.
Bir ayın değerini anlayabilmek için, prematüre bir bebek dünyaya getiren bir anneye sorun.
Bir haftanın değerini anlayabilmek için haftalık bir derginin editörüne sorun.
Bir saniyenin değerini anlayabilmek için, bir kazayı kıl payı atlatan bir insana sorun.
Bir milisaniyenin değerini anlamak için, olimpiyatlarda gümüş madalya alan sporcuya sorun.

Zamanı planlarken izlememiz gereken yöntemler ve zaman tuzakları nelerdir? Bunlara karşı nasıl tedbirler alabiliriz?
Zamanı planlarken en önemli yaşadığımız sorunlardan bir tanesi öncelikleri belirleyememek ve sıralayamamak. Öncelikler belirlendikten sonra iş kolaydır. En azından kendimiz için net bir rota belirlemiş oluruz. Herkesin kendisi için bu planları yıllık, aylık, haftalık ve günlük şeklinde yapması uygun olacaktır.
Aşağıda yer alan konular da yapmış olduğumuz planlamayı bozacak, alt üst edecek en önemli maddeler olarak karşımızda durmaktadır.
-Ertelemek, tehir etmek. Hz. Muhammed (s.a.v) Bir hadis-i şeriflerinde “Yarıncılar helak oldu.” buyurmuşlardır.
-Kendini gereğinden fazla işe adamak
-Acelecilik
-Kırtasiyecilik ve verimsiz okuma
-Rutin ve gereksiz işler
-Hayır diyememek
-Gereksiz telefonlar
-Gündemsiz ve verimsiz toplantılar
-Kararsızlık
-Yetki verememek
-Dağınık masa ve büro düzeni
-Televizyon, internet ve sosyal medya da artık bu listede yerini almıştır

Hedeflerin net bir şekilde belirli olmaması zaman kaybına yol açıyor. Hedeflerin net olmamasıyla psikolojik durum arasında nasıl bir bağlantı var, bu hususta neler yapılabilir?
Bir kere şunu çok iyi bilmek gerekiyor; hedefleriniz yoksa sizin hizmetkârınız olan beyin maalesef size kaliteli bir hizmet veremez, iyi bir hizmetkâr olamaz. Siz ona ne kadar net hedefler, işler koyarsanız o size o kadar güzel iş çıkartabilir.
Hedefler sizi bir amaca odaklayan, hayata bağlayan ve yaşam enerjinizi artıran en önemli etkenlerdir. Çalışanlarınızın da işte bu yaşam enerjisini taşıyan kişilerden seçilmesi, hedefleri olan kişilerden seçilmesi işin, iş hayatının enerjik ve verimli geçmesi için elzemdir, hayatidir.

Ertelemenin önüne nasıl geçilebilir?
“Neden yapmam gerekiyor?” sorusuna verilecek geçerli cevabımızın var olması bize gereken enerjiyi, yukarda da kısmen değindiğimiz gibi, verecektir. Yani motivasyonun ve yapılacak olan işin elzem olduğuna dair inancın artırılması gerekir. Bir kişi için o işin yapılması ile ilgili bir inanç söz konusu değilse bu iş, kuvvetle muhtemel savsaklanacaktır.
Bu nedenle işte takımını (partisini, grubunu, işverenlerini vs) motive edebilen liderler yaptığı işlerden istediği sonucu alabilirler.

İnsan metabolizmasının gün içinde en verimli zaman dilimleri hangi saatlerdir?
Bu aslında kişinin yaratılış orijinalliği ile kalsa işin özeti Rabbin ifadesidir. Yani Rabbin murad ettiği gibi bir yaşam tarzı sürülse yaşam bu kadar karmaşık olmayacaktır. Allah (c.c) buyuruyor: “Size geceyi dinlenesiniz diye karanlık, ve gündüzü çalışasınız diye aydınlık olarak yaratan Allah’tır. Şüphesiz bunda işiten bir toplum için ibretler vardır.” (Yunus, 10/67)
Normal şartlarda en verimli çalışma saatleri; sabah 6 gibi kalkılmış, kahvaltı yapılmış ve sonrasında hayat akışına başlanmış, Peygamber sünnetinde de olduğu gibi öğle saatlerinde kaylule yapılmış (öğle uykusu) bir yaşam tarzında hayattan ve zamandan en güzel verim elde edilecektir.

İslam’a göre “zaman” kavramının değerinden söz edebilir misiniz?
Bir hadiste Efendimiz (sas) şöyle buyurur:
Beş şey gelmeden beş şeyin kıymetini iyi bil!
1- İhtiyarlık gelmeden gençliğin,
2- Hastalık gelmeden sıhhatin,
3- Fakirlik gelmeden zenginliğin,
4- Ölüm gelmeden hayatın,
5- Meşgul olmadan boş zamanın kıymetini bil.
Aslında Peygamberimiz’in bu hadis-i şeriflerine baktığımızda eldeki vaktin iyi değerlendirilmesi gerektiği özü üzeredir anlatılanlar. Zira gençliğin kıymetini bilebilmek demek, genç olunan zamanı iyi değerlendirmek demek, sonrası güçten kuvvetten kesilecek zaman seni bekliyor demek. Hastalık gelmeden sıhhatin kıymetini bilmek demek, sağlıklı olduğun zamanda sağlığı korumak için gerekli özeni göstermek demek. Fakirlik gelmeden zenginliğin kıymetini bilmek demek, fakir olamadan zengin olduğun bu zaman içerisinde zenginlik ile ilgili yapılabilecek ne kadar güzel şey varsa yapmak demek. Ölüm gelmeden hayatın kıymetini bilmek demek, iyi bir kul olmak için zamanlanmış görevler vardır, bunları hayatta iken yaşadığın zaman içerisinde yapmak demek.
Peygamber Efendimiz’in haftalık, yıllık planlar yaptığı bilinir, gününü de 5 vakit namaza göre planlarmış.
Herhalde bizim yapmamız gereken her konuda olduğu gibi zaman yönetiminde de kâinatın rehberini örnek almak.