Gönül Dergisi | Kültür ve Medeniyet Dergisi Gönül Dergisi
Öncelikle sizleri kısaca tanıyabilir miyiz?
1983 yılında Aksaray’da dünyaya geldim. 2006’da İstanbul Ticaret Üniversitesinde İşletme MBA yüksek lisans derecesini tamamladıktan sonra, 2007 yılında İngiltere’ye gittim. 2008 yılında İngiltere’den döndükten sonra aile işletmemiz olan Aksaray merkezli Çift Kartal Değirmen Mak. Taş. A.Ş.’de profesyonel anlamda ticaret hayatına başladım. 2009 yılında kurulan, Aksaray MÜSİAD Şubesi’nde kurucu üye olarak görev aldım. 2009 yılında aynı zamanda Ankara Merkezli Umud Madde Bağımlılığı Mücadele Derneğinin Aksaray Temsilciliğini faaliyete geçirdim. 2009-2014 yılları arasında Aksaray ilinden AK Parti’den Belediye Meclis Üyesi seçildim. 2012 yılından itibaren ise işletmemizin dış ticaret operasyonlarını İstanbul’dan yürütmeye başladım. 2014-2020 yılları arasında ise MÜSİAD Genel Merkez Uluslararası İlişkiler ve Dış Ticaret Komisyonu Yürütme Kurulu Üyeliği yaptım. 2020 Ocak ayından bu yana da Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu DEİK/Türkiye–Tacikistan İş Konseyi Başkanlığını yürütmekteyim.
Tacikistan’ın tarihi, sosyal, kültürel yapısı ve ülkemiz ile olan ortak yanları hakkında kısaca bilgilendirir misiniz?
Tacikistan ile kültürel, tarihsel ve toplumsal manada, iki ülke için de çok önem arz eden ilişkilerimiz devam ediyor. Bölgesinin önemli su kaynaklarına sahip olan Tacikistan, Orta Asya’nın yaz mevsiminde su ihtiyaçlarının yüzde 70’ini karşılayan 1300 gölü ve 947 nehriyle ön plana çıkıyor. Tacikistan’ın önemi su kaynaklarının zenginliğiyle sınırlı değil. Türkiye 16 Aralık 1991’de Tacikistan’ın bağımsızlığını tanıdı. İki ülke arasında ilk diplomatik ilişkiler ise 29 Ocak 1992’de tesis edildi. Tacikistan eski Sovyet ülkeleri dışında ilk büyükelçiliğini 16 Ekim 1995’te Ankara’da açarak ülkemize vermiş olduğu önemi gösterdi. Ortak değerimiz olan Mevlana Celaleddin-i Rumi ise her iki ülke ve halklarını bir arada tutan önemli bir mirasımız olarak bizlere ışık tutuyor. Son 10 yılda 200 milyon ABD Doları üzerinde Türk yatırımı yapılan Tacikistan’da, Türk müteahhitlik ve teknik müşavirlik firmaları son 20 yılda 600 milyon doları aştılar. Hâlihazırda 80 Türk firması aktif olarak Tacikistan’da faaliyetlerini sürdürüyor. Türkiye 2018’de ikinci, 2019’da ise en büyük dördüncü yatırımcı konumunda Tacikistan’da. Türk özel sektörünün bütün aktörlerini buluşturan, önemli bir platformu olan DEİK’in, Tacikistan’daki faaliyetlerini Türkiye-Tacikistan İş Konseyi olarak icra ediyoruz. DEİK faaliyetleriyle büyüyen Tacikistan ilişkilerinin gelişmesi, her iki ülke için yeni ufuklar açacaktır. Türk-Tacik İş Konseyi olarak gereken ‘know-how’ desteğini vermek ve iki ülke arasında işbirliği potansiyelinin artırılmasına katkıda bulunmak için büyük heyecan duyuyoruz.
Sizler DEİK Türkiye-Tacikistan iş konseyi başkanısınız. Ticari faaliyetlerin artması için yaptığınız faaliyetler hakkında bilgi verir misiniz?
Özellikle Türkiye’nin sanayi ve müteahhitlik tecrübesi ve deneyiminin Tacikistan’a aktarılması konusunun Türk iş insanları için çok önemli bir fırsat olduğunu vurgulamak istiyorum.
Stratejik partner olan iki ülke arasında milli teknoloji ve güçlü sanayi vizyonuyla yüksek katma değer ve teknoloji odaklı üretimi ana hedef olarak belirlenmiştir. Hatta Türkiye’deki KOSGEB benzeri bir yapının, Tacikistan’da hayata geçirilmesi noktasında bir altyapı oluşturulmuştur.
Önümüzdeki dönemde hem Türk sermayesinin Tacikistan’a daha fazla yatırım yapması hem de iki ülke arasında belirlenen 1 milyar dolar ticaret hedefine ulaşılması için DEİK Türkiye-Tacikistan İş Konseyi olarak planlı bir çalışma yürütmekteyiz. İş Konseyimizin üyesi olan firmaların çoğu Tacikistan’da yatırımı olan ve iki ülke arasındaki ticaret hacminin artmasına yön veren firmalardır. İki ülke arasındaki ticari rakamları artırmak elimizde, birlikte çalışarak ülkelerimiz arasındaki dış ticareti daha yüksek seviyeye çıkarabiliriz.
Tacikistan ekonomisinin kalkınmasına faydalı olacak ve bu konuda Türkiye’nin tecrübe paylaşımında bulunabileceği bir öneriye değinmek istiyorum. Tacikistan eşsiz su kaynakları ile dünyanın en büyük hidroenerji potansiyeline sahip ülkeler arasında yer almaktadır. Toplam 4070 mw kurulu gücü hidrosantral kurma ve yılda 527 milyar kw/saat elektrik üretme potansiyeline sahip bir ülke olduğu halde şu anda potansiyelinin sadece yüzde %2’sini kullanmaktadır. Bu projelere finansman sağlayan İslam Kalkınma Bankası, Asya Kalkınma Bankası ve Fon Şirketi olan ‘Barki Tojik’ kurumları mevcuttur. Bu alanda Türkiye’de rüştünü ispat etmiş firmalara özellikle davette bulunmak istiyorum.
Diğer bir konu da, Tacikistan’da 113 milyon ton petrol ve 863 milyar metreküp doğalgaz rezervi bulunmaktadır. Geçmiş dönemde Gazprom tarafından yürütülen doğalgaz arama projelerinin yaklaşık 500 milyon dolar değerinde olduğunu göz önünde tutarsak; bu konuda özellikle Türkiye’nin de yakın zamanda Karadeniz’de bulduğu doğalgaz rezervleri deneyiminden sonra Türkiye de bu konuda know how ihracı yapacak konumdadır.
Ayrıca Tacikistan bir tarım ülkesi olmasına rağmen modern tarım tekniklerinin sadece yüzde 10’unun uygulandığı bir ülke. Özellikle önümüzdeki dönemde Tacikistan’da Türk firmaları tarafından yapılması planlanan seracılık alanındaki yatırımlarda Eximbank kredilerinin çok önemli olacağını belirtmek isterim.
Son olarak yakın zamanda Tacikistan’daki bir bankanın Türkiye’de şube açması noktasında girişimleri olmuştu. Umarım bu sürecin bir an önce tamamlanması ve aynı şekilde bir Türk bankasının da Tacikistan’da şube açması noktasında bir girişimde bulunmasına vesile olur.
Tacikistan ekonomisi ve yatırım düşünen yatırımcılarımıza tavsiyeleriniz ne olur?
Tacikistan Türkiye’nin ticari alandaki tecrübelerinden faydalanarak ülkelerarası iş birliğinin de gelişmesini istiyor. Tacikistan, tekstil, beyaz eşya, tarım ekipmanları ve diğer alanlarda Türkiye için iyi bir pazardır. Aslında yüksek bir potansiyele sahip, fakat imkânlarımızı tam olarak kullanamıyoruz. Bu imkânları kullanırsak ikili ticaretimizin artacağına inanıyorum.
Tacikistan’da 5 Serbest Ekonomik Bölge oluşturuldu ve bu bölgelerde gerekli altyapı mevcut. Bu bölgelerde Türk şirketlerinin kurulması gündemde. Bu bölgelerin amaçları, tipleri ve tarzı farklı. Örneğin, Sugh bölgesinde yer alan Serbest Ekonomik Bölge, Özbekistan ve Kırgızistan sınırında yer almakta olup, daha çok inovasyon konusuna yoğunlaşılmıştır. Panc Serbest Ekonomik Bölgesi, Khatlon bölgesinde yerleşmiş olup toplam alanı 400 hektardır. Dangara Serbest Ekonomik Bölgesindeki üretim ise daha çok ticari üretim şeklindedir.
Serbest Ekonomik Bölgeler özel statüye sahiptir ve Tacikistan devleti tarafından desteklenmektedir. Bu bölgeye ithal edilen ürünler gümrük vergisinden muaftır. Bu bölgelerde faaliyet gösterecek firmalar gelir vergisinden de muaf olacaklardır.
İş birliği yapmak istediğimiz bir alan ise dijital ekonomidir. Tacikistan olarak bu konuda bir çalışma başlatıldı. Bir sonraki Karma Ekonomik Komisyonu (KEK) toplantısında bir taslak çalışma yapılarak Türkiye’ye sunulacaktır.
Son olarak, yeni açılan Tacikistan ticari portalından bahsetmek istiyorum. Bahse konu portal Tacikçe, Rusça ve İngilizce dillerinde hazırlandı. Bahse konu portalda gereken bütün ticari bilgileri bulabilirsiniz (ithalat, ihracat hakkında bilgiler, Tacik şirketlerin irtibatları ve transit süreleri bütün ürünlere göre ayrı ayrı belirtilmiştir). Özetle, iş insanlarını adım adım bilgilendirecek bir portal olarak hizmet vermektedir.
DEİK/Türkiye-Tacikistan İş Konseyi olarak ikili ticari ve ekonomik ilişkilerimizin artmasını destekliyor ve buna hazır olduğumuzu belirtmek istiyorum.
DEİK olarak yatırımcılarımıza hangi konularda destekleriniz oluyor?
Son dönemde gerek perakende sektöründeki yatırımlar gerek sanayi alanda gerçekleştirilen ve planlanan yatırımlar ile firmalarımızın Tacikistan ekonomisine yaptıkları katkılar artmaktadır. Darvoz şehrinde inşa edilen ve açılışı Cumhurbaşkanı Sayın İmamali Rahman tarafından 19 Ağustos 2020 tarihinde yapılan sera inşaatı, son dönemin en önemli yatırımlarından birisidir. Önümüzdeki dönemde seracılık alanında Tacikistan’ın ihtiyaçları doğrultusunda atılacak adımlarda DEİK Türkiye-Tacikistan İş Konseyi olarak Türk iş insanlarımıza gerekli desteği sunmaya hazır olduğumuzu belirtmek isterim.
