Sporda Saldırganlığın Sebepleri / Dr. Fatih Kırkbir

Spor deyince işin içine hormonlar giriyor; takım deyince, maç deyince rekabet ortamı giriyor. Rekabetin olduğu yerde öfke ve saldırganlık kaçınılmaz mı oluyor?
Evet, kazanma hırsı ve işin ekonomik boyutu da olaya rekabeti artırıyor, saldırganlık ve öfkeyi kaçınılmaz hale getiriyor. Mesela futbol, voleybol, basketbol ve diğer takım sporlarında ve yakın dövüş sporlarında da spesifik anlamda öfkeyi ve saldırganlığı çok yakinen görebiliyoruz.
Saldırganlık her sporcuda aynı olmuyor, yani herkesi eşit etkilemiyor; kimisi centilmence davranıyor, kimisi agresif davranabiliyor…
Bazı sporcular saldırganlığı, yani öfkeyi müsabaka esnasında fiziksel anlamda da dışa vurabiliyor hatta taraftara yansıtıyor, tribün liderlerine yansıtıyor. Ama kimisi de bunu takım içerisinde yaşıyor veya kendi içinde yaşıyor. Bazı sporcular saldırganlığı, rakip sporcuyla ikili diyaloga girip ortama yayabiliyor. Bazıları da bunu kendi soyunma odasında ya da yedek kulübesiyle yaşayabiliyor. Ama genellikle günümüzde rakip takımla yapılan mücadelelerde göze çarpıyor bu, karşıdaki rakip oyuncuyla yaşanan öfke ve mücadele durumu daha çok görülüyor.
Sizin bir tez çalışmanız var, hangi sonuçları elde ettiniz, neler gözlemlediniz?
İstatistiksel sonuçlara bakacak olursak, bayan sporcuların, bayan sporcu öğrencilerin erkek sporcu öğrencilere göre daha saldırgan olduğu görülür. Aynı zamanda bayan sporcuların erkeklere oranla daha çok sigara kullandığı da orada istatistiksel olarak ispatlanmıştır.
Bir futbolcu olarak şöyle cevaplayabilirim: Futbolcuların, diğer branşlara göre -bireysel branşları ayırıyorum- hentbol, voleybol ve basketbola göre daha hırçın olduğunu, daha öfkeli olduğunu söyleyebilirim.
Peki, şöyle bir örneğimiz var, mesela bir oyuncu diğer oyuncuya faul yapıyor. Hakem faulü veriyor, yani “Tamam, sana faul yapıldı.” diyor. Hakem faulü verirken, o faule maruz kalan oyuncu diğer oyuncuya tekme atıyor, saldırıyor. Bunu nasıl değerlendiriyorsunuz?
Evet, tabii, orada o anlık, maçı kazanma arzusu, eğer yenik durumdaysa o yenik durumda olmanın verdiği psikolojik baskı, bunları da göz önünde bulundurmanız lazım. Yani saldırganlığın birçok sebebi var; yani onu illa o anda ortaya çıkmış, anlık bir şey diye düşünmeyelim. Örneğin takım şampiyonluk maçına çıkıyor, yenerse şampiyon olacak, yenilirse şampiyonluk gidecek; mücadeleye çok enteresan duygular içerisinde çıkıyorlar. Bunlar önemli şeyler. Saldırganlığı ve öfkeyi tetikleyen en önemli unsur, müsabakayı kazanma arzusu. Tabii, bunlar parayla, ekonomik getiriyle beraber artılanıyor ve sporcuya agresiflik olarak yansıyor.
Normal günlük yaşamında sinirli, agresif veya gergin bir yapıya sahip sporcu mu sahaya yansıtıyor bu öfkesini; yoksa maç ortamında çok değişik bir şey mi oluyor?
Daha önceden de biriktirmiş olduğu, evde yaşadığı psikolojik durumun etkisi, o anki müsabakanın etkisi veya müsabakayı kaybediyor oluşu vb. unsurlar -kaybederken genelde saldırganlık dürtüleri sergiler sporcular- bunların hepsinin birikimiyle beraber saldırgan davranışlar sergilenir, yani bunların hepsi o müsabakaya yansır.
Sporcuların fiziksel temasının olduğu branşlarda saldırganlık da artıyor değil mi?
Evet, aslında teniste de sporcular fiziksel olarak birbirine temas etmiyorlar ama sporcu kendi içerisinde saldırganlığı yaşıyor. Geçen seneki Spor Günleri Kongresinde yapmış olduğumuz anketlerle, tenis taraftarlarının ve tenis sporcularının saldırganlıklarıyla ilgili bir çalışma yapmıştım, o anketin sonuçlarında da saldırganlık çıkmıştı. Teniste az da olsa saldırganlık var. Ama futbola nazaran çok az. Futbolda daha çok olmasının sebebi de futbolun doğasından kaynaklanıyor; o anki psikolojik durum ve kazanma hırsı. Kazanma hırsı saldırganlığın en büyük nedenlerinden bir tanesidir.
Konuyu toparlayacak olursak son olarak ne söylemek istersiniz?
Geçmişteki cümlelerimde, tezimde, hem yüksek lisans tezimde hem doktora tezimde bahsettiğim gibi, sporcunun saldırgan olmasında ailevi nedenler çok fazladır, bulunmuş olduğu eğitim düzeyi çok önemlidir. Ayrıca yapmış olduğu branşla ilgilidir. Mesela diğer branşlara göre futbolda saldırganlık çok daha fazladır. Örneğin bireysel branşlardan tenisle kıyaslayamayız. Yani saldırganlık, yapmış olduğu branşın da yapısına da bağlıdır. Saldırganlık futbolda daha çoktur. Sporcunun öfkeli olması, saldırgan olması kişinin eğitim düzeyiyle de alakalıdır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.