Gönül Dergisi | Kültür ve Medeniyet Dergisi Gönül Dergisi
Mobbing nedir? Mobbing konusu niçin önemlidir?
Mobbing, iş yaşamının kâbusu haline gelen olumsuz bir davranıştır. Aynı zamanda modern iş dünyasında ciddiye alınması gereken yaygın bir sorundur. Mobbing, hedef alınan kişiye zarar verme amaçlı, kasıtlı olarak yapılan psikolojik bir yıldırmadır. Başta hedef alınan kişi olmak üzere kurumdaki diğer kişilere ve aynı zamanda kuruma da olumsuz ve yıkıcı sonuçlar doğurduğundan dolayı mobbing konusu önemlidir. İhmal edilmemesi ve ciddiye alınması gereken bir davranıştır.
Hangi davranışlar mobbing sayılır? Bu anlamda mobbing’i kategorize edebilir miyiz? İş yerinde yöneticiler tarafından çalışanlara uygulanan bazı mobbing örnekleri verebilir miyiz?
Aşağılayıcı sözler, alay etme, dedikodu, haksız yere söylentiler, haksız eleştiriler, lakap takmalar, küçümseme, makul olmayan tarihlerde son teslim tarihli işler verilmesi, aşırı iş yükü, aşırı kontrol, sinsice gözetleme, kişinin açığını aramaya yönelik davranışlar mobbing’in alanına girer. Öncelikle, mobbing’i her zaman yöneticilerin uygulamadığını belirtmekte fayda var. Mobbing davranışı zaman zaman astlardan üstlere veya yatayda çalışma arkadaşları tarafından da gerçekleşebilir. Yöneticiler tarafından astlarına yapılan yaygın mobbing davranışlarına örnek verecek olursam; karşı taraf üzerinde kurumsal gücün kötüye kullanımı, hor görme, suçlama, kişi hakkında söylentiler, dedikoduların kurumda yayılması, iftiralar, alay etme, kişinin aşağılanması, kişinin bireysel hayatına saldırı, aşırı iş yükü, aşırı yoğun çalışma saatleri, sözünün kesilmesi, kişiliğe zarar verilmesi, kişinin görmezden gelinmesi gibi davranışlar mobbing davranışıdır.
Maruz kalmak açısından “Mobbing Süresi” önemli midir? En önemlisi, sonuçları itibariyla mobbing, mağdurlarda nelere yol açar?
Mobbing davranışı ile ilgili en çok yapılan hatalardan biri tek seferlik olan davranışları mobbing olarak yorumlamaktır. Bir davranışın mobbing olarak tanımlanması için davranışın sıklığı ve süregelişine bakmak gerekir. Bunun için de Leymann’ın 1996 yılındaki makalesinde belirttiği “en az haftada 1 ve en az 6 ay boyunca davranışın gerçekleşmesi” durumunu baz alıyoruz. Yani tek seferlik davranışlar mobbing değildir. Bir davranışın mobbing olabilmesi için davranışın sıklığı ve süresine bakıyoruz. Yani maruz kalınan süre önemlidir. Kurumları da olumsuz etkileyen mobbing davranışı kuşkusuz en çok bireylere zarar veriyor. Mobbing ciddi bir stress kaynağıdır. Mobbing mağdurları mobbing sonucunda mide, bağırsak, kalp rahatsızlıkları, uyku ve yemek bozuklukları, hipertansiyon gibi pek çok fiziksel rahatsızlık yaşamaktadırlar. Tüm bunların yanı sıra, depresyon, tükenmişlik hissi, umutsuzluk, ani öfke patlamaları, sinirlilik, gerginlik, öz güven kaybı gibi psikolojik rahatsızlıklar da yaşamaktadırlar.
Mobbing uygulayanlar nasıl kişilerdir? Bununla ilişkili olarak sizce mobbing’e uğrayan herkes bunu ifade ediyor mu?
Mobbing uygulayan kişiler, genellikle zayıf kişilik yapısında, kişilik bozukluğu olan, düşüncesiz, empati yoksunu, kendini diğerlerine ispat etmeye çalışan, narsist, kompleksli, kıskanç, saldırgan kişilerdir.
Ne yazık ki, mobbing’e maruz kalan herkes durumu kolaylıkla ifade edemiyor. Bazı kişiler, mobbing’e uğradıklarını fark edemiyorlar; bazıları ise işlerini kaybetme, kurumda ifşa olma korkusu gibi nedenlerle mobbing’e uğradıklarını dile getiremiyorlar. Aynı zamanda ispatının da zor olduğunu veya mümkün olmadığını düşünüyorlar. Bu nedenle de ifade edemiyorlar.
Kadınlar daha fazla mı mobbing’e maruz kalıyor? Nasıl ve niçin?
Mobbing, iş yaşamında her sektörden her bireyin karşılaşabileceği bir davranıştır. Farklı bilimsel çalışmalar, bize farklı sonuçlar vermektedir. Bazı çalışmalarda kadınların daha fazla uğradığı ortaya konmuştur, ancak bazılarında ise erkeklerin daha fazla uğradığı… Dolayısıyla, kadınlar daha çok mobbing’e maruz kalır, şu eğitim durumundakiler daha fazla maruz kalır gibi genellemeler yapmak doğru değildir.
Mobbing ile nasıl mücadele edebiliriz? Çözüm adına, mobbing e maruz kalanlar nereye başvurabilir? Mobbing eğitimi diye adlandırılabilecek çalışmalar var mı? Bu çalışmalara nasıl katılabiliriz?
Mobbing’e yönelik pek çok baş etme yöntemi bulunmaktadır. Mobbing’e maruz kalanlar, Alo 170 danışma hattını arayabilirler. İspata yönelik olarak e-posta, sms vb. yazılı belgeler saklanmalı, kurumda davranışa şahit olan çalışma arkadaşları varsa onlarla görüşülmeli, şahit olmaları için destek istenmelidir. Sonrasında da, iyi bir iş hukukçusu ile ilerlenmelidir. Gerekiyorsa, hukuki desteğin yanı sıra kişiler psikolojik destek de alabilir. Bunlar haricinde, kurumların yazılı politikalar düzenlenmesi, işe alımlarda mobbing’e potansiyel oluşturabilecek kişilerin doğru gözlemlenmesi, gerekli ise danışmanlık alınması, kurumda mobbing uygulayanların cezalandırılması da diğer mobbing ile baş etme yöntemlerine örnek verilebilir.
Mobbing davranışı konusunda seminer ve eğitimler elbette var. Benim ve konuya ilgi duyan farklı disiplinlerden diğer uzmanların düzenlediği seminer ve eğitimler oluyor. Eğitim talepleri için https://burcuyigitakademi.com/ web sitemden iletişime geçilebilir.
