Ana sayfa - Son Sayı - Suyun Sağlımız İçin Önemi ve Sağlıklı Su Tüketimi / Gıda Yük. Müh. Naciye Polat

Suyun Sağlımız İçin Önemi ve Sağlıklı Su Tüketimi / Gıda Yük. Müh. Naciye Polat

İki harften oluşan ancak yaşamak için oksijenden sonra ihtiyaç duyulan en önemli madde: SU
Bu derece önemli olan suyun insan sağlığındaki yeri nedir? Ne kadar su içmeliyiz, nasıl içmeliyiz? Hazır su alırken nelere dikkat etmeliyiz ve birçok sorunun cevabını bulabileceğiniz güzel bir makale ile yine sizlerleyiz.
Suyun işlevlerini, tüm sağlığımız için etkilerini, hayatın devamlılığı için ne kadar elzem olduğunu anlatmakla bitiremeyiz. Tarımsal tüm faaliyetlerde, üretim aşamalarında, gıdanın sofraya gelene kadar her periyodunda, temizlik ve hijyen için ve bütün bunları yaşayabilmesi adına insanoğlu için SU olmazsa olmaz…
Genel olarak su olmadan bir insan ancak 7 gün hayatta kalabilir. Açlığa 40 günden fazla dayanabildiği halde su için aynı şeyi söyleyemiyoruz maalesef. Vücudumuzun yaklaşık %50-70’ini su oluşturur. Bu değerler yaşa, cinsiyete, boy uzunluğuna ve kiloya, fiziksel aktivitesine bağlı olarak değişebilir. Ortalama olarak erkeklerde %60, kadınlarda %50 ve çocuklarda ise %65-75 arası değişmektedir. Yaşlılarda vücudun su oranı düşmektedir. Bunun sebebi vücudun yağ oranının artması, kas miktarının düşmesi ile su miktarının azalmasıdır. Kas dokusu, yağ dokusundan daha fazla su içeriğine sahiptir.

Vücudumuzda Ne Kadar Su Var ?
Suyun varlığından bahsederken hangi organımızda hangi bölgemizde ne kadar su olduğunu bilmek suya olan farkındalığımızı arttıracaktır.

  • Kalbin %80’i
  • Kemiklerin %22’si
  • Kasların %75’i
  • Beynin %75’i
  • Akciğerlerin %90’ı
  • Derinin %80’i
  • Kanın %85’i
  • Karaciğerin %96’sı
  • Dişlerin %8’i sudur.
    Suyun Sağlığımızdaki Görevleri Nelerdir?
    Sağlığımız için bütün metabolik işleyişlerde su gereklidir. Sindirim, boşaltım, solunum, terleme, kan akışının sağlanması, doku ve organların görevlerini yerine getirmesi için su şarttır. Bedenimizin en küçük birimi olan hücrenin sağlıklı, düzenli ve dengeli olarak çalışması suya bağlıdır. Yeterli ve dengeli su içilmesi sayesinde
  • Beyin, omurilik ve diğer organları dış etkenlerden korunur,
  • Vücut ısısı dengelenir,
  • Ağız, göz, burun ve deri gibi organlarımız nemlenir,
  • Metabolizma yaşla uyumlu olarak dengede olur ve hızlanır,
  • Besinlerin sindirimi kolaylaşır,
  • Vücuda alınan kalorinin enerjiye dönüşümüne yardımcı olur,
  • Bağırsak sindiriminin rahatlamasını sağlayarak kabızlığı önler,
  • Toksik ve atık maddelerin vücuttan atılmasını sağlar,
  • Ödemin atılmasında rol oynar,
  • Eklemleri kayganlaştırırken kasların dengesin sağlar,
  • Kanın akışkanlığını sağlarken hacmini ve basıncını dengeler,
  • Oksijen ve besin öğelerini parçalanmasından sonra hücrelere taşınmasını ve hücrelerin işlevlerini yerine getirebilmesi için gerekli olan katı maddelerin çözünmesinde rol oynar,
  • Akciğerlerdeki havayı nemlendirir, solunuma destek olur.
    Yeterli Su İçtiğimizi Nasıl Anlarız ?
    Yeterli su içmediğimizde vücudumuz çeşitli tepkiler gösterir. Bu tepkilerin en önemli olanı idrardaki renk değişimidir. Suyu az tüketiyorsak idrar koyu sarı, kokulu olacaktır. Ancak olması gerektiği kadar miktarda su içtiğimizde idrarımız berrak ya da açık/soluk sarı ve kokusuz olacaktır. Özellikle çocukların idrar takibi ile yeteri kadar su içip içmediğini anneler kolaylıkla takip edebilir.
    Bir diğer önemli tepki sindirim sistemindeki yavaşlama, kabızlık, tuvalete çıkamama sorunudur. Vücudunuz böyle bir tepki verdiğinde yeterli su içtiğinizden emin olmakta fayda var.
    Su İhtiyacımızı Etkileyen Faktörler
    Vücudumuz %1’lik su kaybında susuzluk hissi uyandırır. Çok değişken olmakla birlikte su ihtiyacımızı şunlar belirliyor diyebiliriz: cinsiyet, yaş, kilo, hamilelik, emzirme, iklim koşulları, tüketilen besinler, hastalık, sıcaklık, yaptığı fiziksel aktivite, diyet vb.
    Yaşlıların su hissi duyuları zamanla azalır veya yavaşlar, çocukların susuzluk hissi de öyle. Bu nedenle yaşlılara ve çocuklara su içmeleri gerektiği hatırlatılmalı ve yardımcı olmalıdır. Yeterli su içmek herkes için geçerli tek net bir miktar yoktur. Ancak uzmanların ortalama olarak belirlediği değerler şu şekildedir:
  • 4-8 yaş çocuklar 1-1,5 lt
  • 9-13 yaş çocuklar 1,5-2 lt
  • 14-18 yaş çocuklar 2-2,5 lt
  • 19-50 yaş aralığı yetişkinler 2,5-3,5 lt
    su tüketmeleri sağlık açısından daha uygundur.
    Su İçme ve Su Kaybetme Dengesinde Neler Etkilidir ?
    Su ihtiyacımızı tek başına su olarak karşılayabileceğimiz gibi gün içinde süt, çay, kahve, meyve suyu, asitli içecekler, kefir, ayran gibi sıvı içeceklerle de karşılayabiliriz. Unutulmamalıdır ki suyun yerini hiçbir şey tutamaz ve su kadar tek başına sağlıklı olamaz. Ancak sağlıklı içecekler de dengeli oranda tüketilmelidir. Her gün vücuttan idrarla ortalama 1500 ml, ciltten terleme ve buharlaşma ile 400 ml, dışkı ile 100-200 ml, solunum yoluyla ise 300 ml su harcanır. Toplamda ortalama gün içinde kaybettiğimiz su miktarı 2000 ml’yi geçer. Yaz aylarında bu miktar 500 ml daha fazla olmaktadır. Ateşli hastalık dönemlerinde, aşırı terleme, spor etkinlikleri ile fiziksel aktivitenin artmasında, idrara fazla çıkılmasına neden olan bazı ilaçlar kullanıldığında su kaybı artar.
    Özellikle hamileler, emziren anneler ve sporcuların su alımını mutlaka arttırmalıdır. Anne adayları için su bebeğin su kesesinde yaşadığı ve kendi ihtiyacıyla birlikte bebeğin de anneden sıvı beslendiğinin farkındalığıyla yeterli su içmelidirler. Anne sütünün %85-90’ı sudur. Yeterli su, aynı zamanda yeterli süt demektir. Her emzirme sonrasında mutlaka su içilmelidir. Anne sütü almayan küçük bebeği olan anneler ise fiziksel ve ruhsal yönden yorucu bebek bakımı büyütme evrelerinde yine suyu yeterli miktarda tüketmelidirler.
    Sağlıklı Su Nedir?
    İçme-kullanma suyunda Florür/lt. 1-2 mg bulunması normaldir ve standarda uygundur. Florür azlığı (lt’de 1 mg’dan az olması) çocukluk çağında diş çürüğü oranının yüksek bulunması nedenidir. Bu durum yalnız süt dişleriyle ilgili değil kalıcı dişlerle de ilgilidir. Bu yüzden genel olarak flor miktarı az içme suyu kullanan toplumlarda diş çürüğü oranı yüksektir. İçme suyunda florür miktarı az olan yerlerde nüfusun diş çürüğünden korunması için içme suyuna dışardan florür eklemek ya da süte florür katmak gibi önlemler gelişmiş ülkelerde halk sağlığı uygulamaları arasında yer alır. İçme suyundaki florür miktarı 2 mg’dan fazla ise bu tür su kullanan nüfusun dişlerinde kahverengi çizgiler bulunur. Bu bulguya diş flourozisi adı verilir. Ancak bu sonuncu değişiklik dişin çürüme niteliğini etkilemez. Yalnız bir estetik sakınca oluşturur. İçme-kullanma suyunda sertliği oluşturan en önemli maddeler Ca, Mg katyonlarıdır. Sularda bir de geçici ve kalıcı sertlik söz konusudur. Geçici sertlik kalsiyum bikarbonat ve karbonat bileşiklerinden ileri gelir; suyun kaynatılması ile giderilir. Kalıcı sertlik sülfat ve klorür bileşiklerinden ileri gelir.
    Sağlıklı Suyun pH Değeri ve Önemli Parametreler
    Hazır su tüketiminde önemli olan kriterlerin firma tarafından ambalaj üzerinde belirtilmesi zorunludur. Tüketici bu değerlere bakarak su içmeli, kontrol etmeli ve suyun kalitesini özelliklerini göz önünde bulundurmalıdır. Sağlık Bakanlığı sağlıklı, içme suyu özelliklerini su yönetmeliğinde belirtmiş ve olması gereken değer aralıklarını hem kimyasal hem de mikrobiyolojik olarak sınıflandırmıştır. Bu verilere göre su üreticileri suyu işlemekte, ambalajlamakta ve piyasaya sunmaktadır. Sağlık Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı denetimler esnasında bu kriterleri baz almakta, su numunelerini bunlara göre almaktadır. Su analizleri de yine bu veriler ve değerler üzerinden değerlendirilmektedir.
    Suyun kalitesi ve sağlığı yönünden mikrobiyolojik olarak değerleri uygun olmalı. E. Coli, Koliform bakteri, Clostridium Perfringens vb. bakteri yönünden ambalajı üzerinde belirtilmeli ve sıfır olduğundan emin olunmalı. Su bulaşma riski yönünden tehlikeli olabilmekte, ishal kusma karın ağrısı vb. şikâyetlere sebep olacak mikrop bulundurabilir.
    Ayrıca kimyasal değerler olarak: en yüksek değerleri kısaca belirtmek gerekirse:
    Amonyum: 0.5 mg/lt
    Al (alüminyum) : 200 mikrogram/lt
    M (Mangan) : 50 mikrogram/lt
    Suyun pH derecesi vücut için değerliliğini belirleyen önemli bir etmendir. pH değeri 7 ise nötr olarak kabul edilir. İçme suyunun pH değeri 6,5’in altında ve 9,5’in üzerinde olmamalıdır. Satın alınan suyun üzerindeki pH bakılarak su kontrol edilebilir, sağlıklı tüketilebilir.
    Su ile İlgili Önemli Notlar:
  • Yarım litre su metabolizmayı geçici olarak %24-30 oranında hızlandırır.
  • Egzersiz/spor aktivitesi sırasında ve bitiminde mutlaka su içilmelidir.
  • Sabah aç karnına içilen 2 bardak su iç organları aktivitesini arttırır.
  • Yemeklerden yarım saat önce 1 bardak su içilmesi sindirimi kolaylaştırırken, toplam kalori alımını kısıtlar.
  • Yatmadan önce içilen 1 bardak su inme ve kalp krizi riskini azaltır.
  • Vücudunuzun susamasını beklemeyin, su içme alışkanlığınız yoksa kolay ulaşabileceğiniz yere su koyun. Ev veya iş şartlarınıza göre bu alışkanlığınızı devam ettirmeniz sayesinde su içmeyi hem sevecek hem de vücudunuza en büyük iyiliği yapacaksınız.
  • Ateşli hastalık, gribal enfeksiyonlarda daha fazla su tüketilmeli.
  • Terliyken soğuk su içmek sağlığınızı bozacaktır! Soğuk su yerine normal sıcaklıkta su iç içmek sağlığını korur.
  • Su ayakta değil oturarak ve yavaş yavaş içilmeli.
  • Çok sıcak su değil, ılık su daha faydalıdır.
  • Canınız bir şeyler atıştırmak istediğinde bir bardak su için!
  • Hiçbir içecek suyun yerini tutmaz, bu nedenle özellikle sıcak günlerde asitli ya da asitsiz olduğu halde şeker oranı yüksek içecekler yerine su için.
  • Yorgunluk, baş ağrısı, keyifsizlik gibi anlarınızda dahi su içmek vücudunuzu rahatlatacaktır.
  • Stresli ve gergin olduğunuzda su için.
  • Çok sık idrara çıkıyorsanız her idrar sonrası 1 bardak su içmek su kaybınızı dengeleyecektir.
  • Su içmekten bıkarsanız ya da suyun tadı nedeni ile su içemiyorsanız, suyun içine çilek, limon, portakal gibi taze mevsim meyveleri; nane, reyhan, tarçın, taze zencefil ile tatlandırarak içebilirsiniz.
    Sağlıkla kalın…
    Kaynaklar
  1. http://www.beslenme.gov.tr/index.php?lang=tr&page=112
  2. http://www.europeanhydrationinstitute.org/the_importance_of_hydration.
  3. http://en.wikipedia.org/wiki/Body_water
  4. http://ga.water.usgs.gov/edu/propertyyou.htm
  5. https://sue.sdu.edu.tr/assets/uploads/sites/74/files/sagligimiz-acisindan-suyun-onemi_prof-dr-m-tugrul-sezer-09042014.pdf
    6.http://turkhipertansiyon.org/pdf/18_kongre_sunum/Su_ve_saglik_oturumu_Ne_kadar_su_icelim.pdf
  6. https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/t73.pdf
  7. http://www.gidamo.org.tr/resimler/ekler/c06cd3f383d22ac_ek.pdf
  8. https://bilimteknik.tubitak.gov.tr/sites/default/files/posterler/su_poster.pdf
  9. http://www.ctf.edu.tr/
  10. Prof. Dr. Mustafa Akçam, Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fak. Pediatrik Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı . Ne Zamana Su İçmeli. https://sue.sdu.edu.tr/assets/uploads/sites/74/files/ne-zaman-icilmeli_prof-dr-mustafa-akcam-09042014.pdf
  11. E.Çalık & Y.Menteş & F.Karadağ & H.Dayıoğlu, İçme Suyunun Sağlık Açısından Değerlendirilmesi. Dumlupınar Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi sayı, 6; yıl 2004
  12. Dr. Dyt. Meltem Soylu, Sağlık Memuru Engin Alacahan, Uzm. Gıda Müh. Cengiz Kesici. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü. GIDA, SU VE BESLENME KONUSUNDA SIK SORULAN SORULAR. Şubat – 2008 ANKARA
    14-Dr. Sedat Üstündağ, Trakya Üniversitesi, Nefroloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi.18. Ulusal Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Kongresi Mayıs 2016

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.