Ana sayfa - Son Sayı - Son Kullanma Tarihi Geçmiş Ürünler Tüketilir mi? / Gıda Yük. Müh. Naciye Polat

Son Kullanma Tarihi Geçmiş Ürünler Tüketilir mi? / Gıda Yük. Müh. Naciye Polat

Market alışverişlerinizde satın aldığınız paketli tüm ürünlerde en çok nelere dikkat ediyorsunuz? Üretim tarihi, son kullanma tarihi, üretim yeri, içindekiler kısmı veya besin tablosu… Hangisi sizin için olmazsa olmaz dikkat ettiğiniz kriterlerdir? Şüphesiz bir gıdanın nasıl saklanması gerektiği, ne kadar süre içinde tüketilmesi doğrudur gibi bilgiler önemlidir. Tüketici olarak kavram kargaşası haline gelen bu raf ömrü süreleri ile ilgili yazımızda son kullanma tarihi nedir ve tavsiye edilen tüketim tarihi ile arasındaki farklara değineceğiz.
Son kullanma tarihi (SKT) ya da son tüketim tarihi (STT) nedir?
Satın aldığımız yiyeceklerin sağlıklı tüketilebilmesi için belli bir raf ömrü vardır. Bu raf ömrünü tüketiciye belirtmek için riskli gıdalarda Son Kullanım Tarihi (SKT) veya Son Tüketim Tarihi (STT) ifadeleri kullanılmaktadır.
SKT veya STT’nin anlamı, gıdanın sağlığa zarar vermeyecek şekilde en son kullanılabileceği tarihtir.
Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliğine göre “Son kullanma tarihi (SKT): Mikrobiyolojik açıdan kolay bozulabilen ve bu nedenle insan sağlığı açısından kısa süre içerisinde tehlike oluşturması muhtemel olan gıdaların tüketilebileceği son tarihtir.” Son tüketim tarihi geçmiş olan gıdalar güvenilir olmayan gıda olarak kabul edilir. Bu nedenle üretim tarihine ve son tüketim tarihine yiyecek alırken dikkat edilmelidir.
Son kullanma tarihi geçmiş ürünlerin tüketilmesi sağlığa zararlı mıdır?
Son kullanma tarihi geçmiş olan özellikle et ve et ürünleri (dana eti, tavuk eti, kıyma, köfte, sucuk, salam, sosis vb.) ile süt ve süt ürünlerinde (yoğurt, peynir, süt vb.) sağlığa zararlı olan E.coli, Bacillus Cereus, Salmonella, Listeria, Koliform bakteriler ve toksin üreten maya ve küfler üreyebilir, gıdayı bozabilir ve dolayısıyla tüketildiğinde gıda zehirlenmelerine yol açabilir. Bu gıdaların özellikle etiket üzerinde muhafaza koşulları yazmaktadır ve raf ömrü sadece son kullanma tarihi ile belirtilmiştir. Son kullanma tarihine kadar (0 -4) sıcaklıkta saklayın ibareleri o ürünün sağlığa zarar vermeyecek şekilde bozulmadan saklanabileceği-tüketileceği tarihtir. Burada belirtmek istediğimiz gıdanın raf ömrü kadar muhafaza şeklinin o gıdanın bozulup bozulmaması açısından çok önemli olduğudur. O nedenle son kullanma tarihi geçen ürünleri kullanmak kesinlikle sakıncalıdır, sağlığınızı tehdit edebilir. Gıda zehirlenmesine yol açabilir ya da uzun süre etkisi belli olmayan toksik bileşikler ileriki zamanlarda sağlık sorunlarına sebep olabilir.
Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) Nedir?
Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi ise, uygun şekilde (uygun sıcaklık ve nemde, uygun ortamda) muhafaza edildiğinde, gıdanın kendine has özelliklerini koruduğu süreyi gösterir. O tarihe kadar ürün kalitesini korur ve sağlığa zarar verecek bir değişime uğramış olmaz. Uygun şekilde muhafaza edilse de tavsiye edilen tüketim tarihi geçtikten sonra kalitesi ve besin değeri azalmaya başlar.
Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliğine göre “Tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT): Uygun şekilde muhafaza edildiğinde, gıdanın kendine has özelliklerini koruduğu süreyi gösteren tarihtir.”
Paketi açılmamış bir gıda uygun koşullar altında depolandığında besin değerini ve tazeliğini koruyacağı, potansiyel raf ömrü hakkında bilgi verebilir. Tüketici aldığı gıdanın ambalajında bu yazıyı gördüğünde kolay bozulabilen bir ürün olmadığını bilmelidir. Örneğin kuru bakliyat, tahıl, tuz, şeker, kahve, konserve vb. ürünler bu grupta yer almaktadır.
Ayrıca tavsiye edilen tüketim tarihini, gıda güvenliği bakımından son kullanım tarihiyle karıştırmamak son derece önemlidir. Bir ambalajda “Son Tüketim Tarihi” ile “Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi” ikisi birlikte yer almaz, yalnızca biri yazılır.
Tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT) geçen ürünler tüketilebilir mi?
Tüketici açısından değerlendirecek olursak tavsiye edilen tüketim tarihi geçmiş bir gıda maddesini tüketmek ne kadar güvenilir sorusu akla geliyor. Bununla ilgili İngiltere’de yapılan bir araştırmaya göre şöyle bir sonuç ortaya çıkmış; insanların büyük çoğunluğu, gıdaların tazeliğini son kullanma tarihlerine bakmak yerine, taze olup olmadığını görerek veya koklayarak yemeye karar vermektedir.
Gıda Güvenliği Derneğinin 2019 çalışmalarına göre tüketiciler üzerinde değerlendirmeler yapılmış. Tüketicilerin son kullanma tarihi ile tavsiye edilen tüketim tarihi arasındaki farkı bilmedikleri ve karıştırdıkları belirlenmiştir. Bu nedenle bozulmadığı halde tavsiye edilen tüketim tarihi geçen ürünleri çöpe atan insanlar çoğunluktadır. Maalesef bilinçsizce gıda israfının bir yönü de bu bilgisizlikten ortaya çıkmaktadır.
Örnek olarak aldığınız salçanın ambalajı üzerinde yer alan Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi geçmiş olsa bile, kavanozu açtığınızda koku, renk ve duyusal özellikleri normal ise, bu o ürünün kullanılabileceğini gösterir. Aynı şekilde mikrobiyal açıdan riskli grupta yer almayan şeker, tuz, bakliyat, ambalajlı konserve gibi ürünler bu şekilde tüketicinin karar verebileceği gıdalar arasında sayılabilir.
Özellikle uygun şekilde depolandığında gıda üzerinde TETT geçmiş olsa bile bozulma yok ise (küflenme, böceklenme, kokuşma, tadında asidik veya bazik bir tat oluşmamışsa vb.) tüketilebilir.
Sonuç olarak diyebiliriz ki:
• Son kullanma tarihi (SKT) yer alan gıdaları doğru saklayın doğru tüketin, tarihi geçti ise o ürünü satın almayın ve asla tüketmeyin.
• Tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT) yer alan gıdaları da yine aynı şekilde doğru muhafaza edin, eğer tarihi geçti ise ürünü tat, koku, görsel, yapı ve duyusal olarak değerlendirin, eğer gıdada hiçbir olumsuz farklılık yok ise tüketebilirsiniz…
Sağlıcakla kalın…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.