Ana sayfa - Son Sayı - Masalların Çocuk Gelişimindeki Etkisi / Eğitimci Yazar Tuğba Coşkuner

Masalların Çocuk Gelişimindeki Etkisi / Eğitimci Yazar Tuğba Coşkuner

Çocuk gelişiminde masalların nasıl bir etkisi var?
Masallar travmaları çözer, empati kurmamızı sağlar, ilişkileri güçlendirir, duygu körlüğünü engeller, tarihle bağınızı güçlendirir, önsezini, hayal gücünüzü ve dil becerinizi geliştirir. Keyifli zaman geçirtir. Saymakla bitmez aslında. Günlerce konuşabilirim bu konuyu.
Masallarla çıkılan yolculuk duygusal anlamda çocuklara neler katıyor?
Cesaret veriyor, umut veriyor. Masal karakterleri başta dünya acemisidir. Sonradan başlarına bir şey gelir ve dönüşürler. Daha kâmil ve bilge kişilikler olurlar. Çocuklar bu durumdan kendi paylarına ders çıkarır. Üstelik bazı ürkütücü olay ve karakterlerden uygun dozda korkarlar da. Bu da hayata hazırlık bakımından önemlidir. Aşı gibi düşünebilirsiniz korku ögelerini.
Masallar her çocuğun dünyasında olmalı mı? Masal dinleyerek büyüyen bir çocukla hayatında hiç masal dinlemeyen çocuk arasında nasıl farklar oluşur?
Her çocuğun dünyasında olmamalı. Hepimizin dünyasında olmalı. Masallar yaş fark etmeksizin hepimiz için. Masal dinleyerek büyüyen çocuklar dikkatlerini daha uzun süre topluyor, daha çok kelime biliyor, olaylar karşısında daha uyumlu tepkiler veriyor, daha çok fikir ve soru üretiyor, etrafıyla daha ilgili oluyor. Duyguları yorumluyor, kendini tanıyor.
Çocuklara ne zaman masal anlatılmaya başlanabilir?
Bir anne hamileyken bile çocuğuna masal anlatabilir. Bir baba eşinin karnına doğru masal okuyabilir. Çocuğu sıkmadan, bunu bir kaplan anne ve baba despotluğunda yapmadan, neşeli bir şekilde hayata geçirmek önemli. Siz de bu işten zevk almalısınız. Çocuk hemen zorla yaptığınızı anlar. Onlar sizin ne hissettiğinizi hemen fark ediyor. Bu işi keyifsiz bir şekilde yapıp çocuğu da masaldan soğutmamak lazım. Üstelik arada da o size anlatmalı.
Masallardaki kahramanlar ve olayların seyri çocukların hayal güçlerine katkı sağlar mı bahsedebilir misiniz?
Elbette. Masallar en özgürce yazılan ve okunan edebi türlerden biridir. Bir ejderhayı istersem bezelye tanesi büyüklüğünde şeffaf bir misketin içine hapsedebilirim. Niye böyle yaptın, diyemezsiniz. Bu çok saçma, diyemezsiniz. Masal bu, her şey olabilir. İşte bu özgürlük de hayal gücünü geliştiriyor. Hayal gücünü kas olarak düşünün. Siz masallarla hemhâl oldukça o dönüşüyor.
Masalları çocuklara nasıl sevdirebiliriz?
Çocuklar sizin mutlu bir şekilde yaptığınız her şeyi çabucak sevebilir. Öncelikle siz masal okumaktan, anlatmaktan ve dinlemekten zevk almalısınız. Her şeyi saatli, kurallı bir şekilde yapmamalısınız. Biraz spontane olmayı, esnek davranmayı bilmelisiniz. Farklı masallar bulmalı, keşfetmelisiniz. Masalları gerekirse uydurmalı, değiştirmeli ve çocuğu şaşırtmalısınız.
Masal kitabının olmazsa olmazları nelerdir?
Matbu masallar sözlü masalların gölgesidir, derler. Yani masal aslında sözlü kültürün ögesidir. O yüzden hafızalardan ve dillerden kişiden kişiye aktarılması daha kıymetlidir. Ancak soyu tükenmesin, nesli devam etsin diye kayıt altına da almak gerekir. Ama yazıldı diye onları zihnimizden, kalbimizden çıkarmamalıyız. Asıl oralarda yaşamalılar. Yazılı olması bizi tembelliğe itmemeli. Masal kitapları binbir türde olabilir. Transparan olanından tutun da resimsiz olanına kadar. Mesela evvela çocuklar için mi, koleksiyon baskı niyetine mi, yoksa yetişkinler okuyup öğrensin diye mi yazıldı, ona bakmak lazım.
Masalların sakıncalı yanları var mı? Masal kitabı alırken nelere dikkat edilmeli?
Masallar çok güçlü alt metinler ve semboller barındırır. Anlatıları da kültürden kültüre değişir. Bir Viking masalı farklıdır, Kızılderili masalı farklı. Her ailenin ve toplumun da bambaşka hassasiyetleri var. Buna kişi kendi karar vermeli. Ben, “Şunu çocuğuma okumam.” derim ama o öge bir başkası tarafından normal karşılanabilir.
Aile içi iletişimde masalların etkisinden bahsedebilir misiniz?
Aileler çocuklarıyla iletişim kurmayı onlara emir vermek sanıyor. O yüzden masallar ilişkilerde bambaşka kapılar açıyor. Bir kere büyülü, tılsımlı, hafif ürkütücü, mutlu sonlu bir dünya. Kim her akşam böyle diyarlara en sevdiği insanlarla uçmak istemez ki? Kim o korkunç devlerle babasının omuzlarında savaşmak istemez? Kim ateşiyle tüm köyü kül edecek ejderhayı annesinin ninnileri ile uyutmak istemez?
İyi bir masal anlatıcısı olmak için neler önerirsiniz?
Nesli tükenen masalları bulmalı, yaşatmalısınız. Sevmelisiniz onları. Bir masal kâşifi olmalısınız. Çocukları tanımalısınız. Hayal gücünüzü geliştirmelisiniz. Okumalısınız. Pratik yapmalısınız. Ses tonunuzu kontrol etmelisiniz. Masal üretmelisiniz. Kitaplar olmadan da masalları hatırlayabiliyor olmalısınız.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.